ASF in de Democratische Republiek Congo

  • Kantoren: 1 coördinatiebureau in Kinshasa, 2 gedecentraliseerde kantoren in Goma (Noord-Kivu) en Matadi (Kongo-Central)
  • Oprichtingsdatum: 2002
  • Team: 1 expat en 10 nationale medewerkers
  • Contact: gdurdu@asf.be

Algemene context

De Democratische Republiek Congo (DR Congo) is met bijna 80.000.000 inwoners het op een na grootste land van het Afrikaanse continent. Ondanks door de internationale gemeenschap democratisch geachte verkiezingen in 2006 en 2011 heeft de DR Congo moeite om de cyclus van conflicten te doorbreken. In het oosten blijft de onveiligheid voortbestaan door toedoen van verschillende gewapende groepen die er al meer dan tien jaar ernstige en massale mensenrechtenschendingen begaan. Deze conflicten, gevoed door de winning van en illegale handel in natuurlijke hulpbronnen en in de hand gewerkt door endemische corruptie, dompelen de bevolking onder in een voortdurend klimaat van instabiliteit. Dit alles is dan weer de oorzaak van een ernstige humanitaire crisis. De conflicten en het geweld spreiden zich uit over de andere provincies van het land. Zo zijn de Kasaï-provincies al sinds midden 2016 het toneel van gewelddaden op grote schaal.

Sinds eind 2016 treft een nieuwe politieke crisis de DR Congo. President Kabila klampt zich vast aan de macht, hoewel hij aan het eind van zijn tweede en derde mandaat is gekomen. De vreedzame protesten die een democratische machtswisseling eisen, werden regelmatig en gewelddadig neergeslagen door de politie, het leger en de inlichtingendiensten. Deze voeren steeds vaker arrestaties en ontvoeringen uit, wat duidt op een ernstige inperking van de publieke ruimte.

Bovenop dit gespannen klimaat komt ook nog een erg instabiele economische en sociale situatie. De DR Congo werd immers ten volle getroffen door de impact van de internationale economische crisis op de prijzen van primaire grondstoffen, waaronder hulpbronnen uit de mijn- en bosbouw. Deze zijn de voornaamste bronnen voor de groei van het land zijn.

Justitiecontext

Ook al werden reeds vele inspanningen geleverd, toch staat de bevolking inzake rechtstoegang voor enorme obstakels. Tijdens de Staten-Generaal voor Justitie in 2015 werden talrijke uitdagingen geïdentificeerd. Deze zijn zowel van institutionele, structurele, materiële, financiële maar ook sociologische aard. Het nationale beleid voor de hervorming van justitie dat in mei 2017 werd aangenomen wil hier een antwoord op bieden.

Echter, het budget dat tot op vandaag is toegezegd voor justitie is nog steeds veel te beperkt. Dit maakt het justitieaanbod zwak en disfunctioneel. Gezien de immense oppervlakte van het land is er met betrekking tot het geografische bereik een acuut probleem. Bovendien is toegang tot een advocaat niet gegarandeerd. In afwezigheid van een functionerend en gesubsidieerd systeem van rechtsbijstand is de kostprijs van de diensten van een advocaat onbetaalbaar. Daarbij komt dat de meeste advocaten gebaseerd zijn in de grootstedelijke gebieden, waardoor de meerderheid van de Congolezen geen beroep kan doen op hun diensten.

Tot slot heeft de bevolking slechts een beperkte kennis van haar rechten en van de middelen om deze rechten uit te oefenen, vooral in rurale gebieden. Ze is ook in toenemende mate argwanend ten opzichte van de gerechtelijke instellingen, vooral vanwege latent corrupte justitieactoren, een zwakke uitvoering van gerechtelijke beslissingen maar ook vanwege de economische en sociale kost van gerechtelijke procedures. Bijgevolg blijven mensen in grote mate een beroep doen op traditionele autoriteiten om hun conflicten te op te lossen.

Projecten van ASF in DR Congo

Om relevante en duurzame antwoorden te bieden op de talrijke hierboven genoemde uitdagingen, voert ASF momenteel meerdere projecten uit rond 3 grote thema’s:

Bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen door de rechtstoegang te verbeteren

  • Doelstelling: samen met alle actoren die gecoördineerd samenwerken wil het project bijdragen aan de oprichting van een duurzaam kader dat de toegang tot een onafhankelijke en kwalitatieve justitie voor allen garandeert, en dat zo werkt aan de versterking van de rechtsstaat.
  • De activiteiten zijn rond 3 assen gestructureerd:
    • De verbetering van de participatie van de bevolking aan de preventie en de oplossing van conflicten, middels de versterking van hun vermogen om actie te ondernemen.
    • De versterking van de actoren en mechanismes binnen de formele en de “alternatieve” justitie, om zo bij te dragen aan hun toegankelijkheid, effectiviteit en transparantie.
    • De versterking van het overleg en de samenwerking tussen de verschillende actoren en mechanismes binnen de justitiesector, om een holistische bescherming te verzekeren van de rechten van de bevolking.
  • Interventiezones: het hele grondgebied van het land met een focus op de stadsprovincie Kinshasa, Noord-Kivu en Kongo-Central
  • Partners: de Balie van Goma, de Balie van Madadi, de Diocesane Commissie Justice et Paix, en de Dynamique des femmes juristes
  • Financiering: Belgische Ontwikkelingssamenwerking
  • Duur: 5 jaar (januari 2017 > december 2021)

Bescherming van de mensenrechten en openbare vrijheden in de Congolese verkiezingscontext

  • Doelstelling: bijdragen aan de effectieve verwezenlijking van de mensenrechten en openbare vrijheden tijdens de verkiezingsperiode. Het project wil mensenrechtenorganisaties, hun leden en andere middenveldactoren ondersteunen die zich inzetten voor de bevordering en bescherming van de mensenrechten, om zo de ruimte te versterken waarbinnen zij deelnemen aan debatten van publiek belang.
  • De activiteiten zijn rond 4 complementaire assen gestructureerd:
    • Het informeren van de bevolking met betrekking tot hun rechten en plichten tijdens de verkiezingsperiode.
    • De versterking van de juridische en technische capaciteiten van de mensenrechtenorganisaties en hun leden.
    • Het verstrekken van diensten voor de directe en wettelijke bescherming van de mensenrechtenorganisaties, hun leden en andere middenveldactoren wanneer zij het voorwerp uitmaken van bedreigingen of aanvallen vanwege hun activiteiten, of wanneer deze activiteiten gecriminaliseerd worden.
    • De versterking van de deelname van deze actoren aan debatten van publiek belang met het oog op de ontwikkeling en de consolidering van beleids- en wetgevende kaders die internationale standaarden respecteren.
  • Interventiezone: het nationale grondgebied
  • Partners: het Gezamenlijk Bureau voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, het Carter Centre en middenveldorganisaties.
  • Financiering en duur:
    • UK aid – 1e fase: maart 2016 > maart 2017
    • Ambassade van Duitsland: april 2016 > december 2016
    • Ambassade van België: december 2016 > januari 2018
    • Foreign and Commonwealth office: juli 2017 > maart 2018
    • Ambassade van Nederland: november 2017 > oktober 2018
    • UK aid – 2e fase : juni 2018 > januari 2019

De belangen van de lokale bevolking in het hart van het beheer van natuurlijke hulpbronnen plaatsen: transparantie, verantwoording en rechtsbescherming

  • Doelstelling: bijdragen aan een transparant beheer van natuurlijke hulpbronnen, met respect voor de mensenrechten. Het project wil de betrokken bevolkingsgroepen mee betrekken en laten participeren om zo transparantie te garanderen van de processen rond het beheer van de natuurlijke hulpbronnen. Daarnaast ondersteunt het project ook de strijd tegen corruptiepraktijken, en de bescherming en verwezenlijking van de rechten van de betrokken bevolkingsgroepen.
  • De activiteiten zijn rond 3 assen gestructureerd:
    • Het informeren van de bevolking met betrekking tot de uitdagingen voor goed lokaal beheer van natuurlijke hulpbronnen.
    • Het mobiliseren van de bevolking om hun participatie aan goed lokaal beheer van natuurlijke hulpbronnen te versterken en om hun vertegenwoordigers te engageren om de principes van transparantie en verantwoording te respecteren, in het algemeen belang.
    • Het opzetten en/of versterken van mechanismes voor de preventie en oplossing van conflicten die de rechten van de lokale bevolkingsgroepen wil beschermen en de strijd wil aangaan met corruptiepraktijken.
  • Interventiezones: de provincies Kongo-Central en Orientale (in haar oude samenstelling)
  • Partner: Ligue Congolaise pour la Lutte contre la Corruption
  • Duur: 3 jaar (oktober 2018 > september 2021)

>> Bekijk alle recente artikels en publicaties over Democratische Republiek Congo

© 2019, Advocaten Zonder Grenzen. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Média Animation asbl