Het doel van het programma Internationale Justitie is bij te dragen tot de bescherming van de mensenrechten en tot de rechtstoegang en het herstel van de waardigheid van de slachtoffers door effectieve bestraffing van schendingen van de mensenrechten en door de promotie van internationale normen en standaarden.

Het betreft hier meer specifiek de sensibilisering van de bevolking voor het bestaan van nationale en internationale instellingen die internationale misdaden vervolgen en de naleving van fundamentele rechten bevorderen, en tevens steun bieden aan de slachtoffers die wensen te worden vertegenwoordigd voor deze instellingen. De activiteiten van het programma Internationale Justitie worden zowel op het terrein als vanuit de zetel gevoerd.

Activiteiten

• Ondersteuning voor de effectieve werking en onafhankelijkheid van het Internationaal Strafhof
  AdZG heeft actief deelgenomen aan het aanvaardingsproces van het Statuut van Rome waarin de elementaire werkingsregels worden uiteengezet voor het Internationaal Strafhof (ISH). AdZG heeft ook concreet bijgedragen tot de oprichting van het ISH en blijft zich verder inzetten samen met het Hof. Dit gebeurt onder andere door ondersteuning bij de effectieve werking en bij de onafhankelijkheid van het Hof, van de pleidooien, van de raadplegingen en onderzoeken in relatie met het ISH en het internationaal strafrecht. AdZG deelt haar deskundigheid en ervaring in dit domein en voert haar activiteiten aan de hand van artikels (position papers), raadplegingen en bijeenkomsten met verschillende organen van het Hof, individueel of in samenspraak met de andere leden van de Coalitie voor het ISH.
   
• Bijstand en vertegenwoordiging voor de slachtoffers
  AdZG komt tussen in de bijstand en vertegenwoordiging voor slachtoffers die wensen deel te nemen aan de procedure voor het ISH of voor nationale rechtbanken.
  Dit verloopt op verschillende manieren:
  - In de DRC verleende AdZG rechtsbijstand aan meer dan 500 slachtoffers en 100 beschuldigden, dankzij 28 advocaten die deelnamen aan de opleidingen.
  - AdZG verleende ook rechtsbijstand aan de slachtoffers van internationale misdaden voor het ISH. In januari 2009 kregen de vier slachtoffers die sinds 2006 werden bijgestaan door AdZG in het Lubanga-dossier, rechtsbijstand toegekend vanwege het Hof. Ze werden sindsdien geïntegreerd in een systeem van “gemeenschappelijke vertegenwoordiging” samen met andere slachtoffers. In de zaak Katanga/Ngudjolo voorzag AdZG rechtsbijstand voor in totaal 56 slachtoffers ter voorbereiding van hun dossier en werd een driekoppig team aangesteld voor de vertegenwoordiging van deze slachtoffers voor het Strafhof. In navolging van de beslissing van de Kamer van Eerste Aanleg van 22 juli 2009, waarin zij de Griffie opdroeg om een systeem van “gemeenschappelijke vertegenwoordiging rechte ” voor slachtoffers op te zetten, heeft de Griffie Meester Fidel Nsita voorlopig aangeduid als “gemeenschappelijke vertegenwoordiger in rechte” voor de meerderheid van de slachtoffers in deze zaak. Meester Nsita, die deel uitmaakte van het oorspronkelijke team van drie advocaten, vertegenwoordigt momenteel meer dan 300 slachtoffers. Hij wordt gesteund door een team dat bestaat uit een assistent-raadsman en een case manager.
   
• Complementariteit
  Sinds 2005 werkt AdZG, door haar geïntegreerd project voor de strijd tegen straffeloosheid, zowel aan de versterking van de capaciteiten (opleidingen voor advocaten, magistraten en vertegenwoordigers van NGO's), als aan technische bijstand voor de verschillende acteurs van de gerechtelijke sector. AdZG volgt eveneens processen over internationale misdaden op voor nationale rechtbanken in de DRC.

Als onderdeel van haar voortdurende inspanningen voor een grotere aansprakelijkheid voor massale mensenrechtenschendingen en voor het herstel van de rechten van slachtoffers, heeft AdZG dankzij de financiële steun van de Europese Commissie een nieuw internationaal  project gelanceerd: Bevordering van het Systeem van het Statuut van Rome en het verbeteren van de effectiviteit van het ISH. De activiteiten van het project bestaan in een capaciteitsvergroting van het maatschappelijk middenveld, advocaten en actoren van justitie, de ontwikkeling van regionale en nationale netwerken voor advocacy binnen de juridische sector en de steun voor de ratificatie van het Statuut van Rome en de uitvoering van het implementeren van wetgeving, ondersteunen en monitoren van nationale vervolgingen en voorzien in juridische bijstand aan slachtoffers.

Naast de activiteiten met betrekking tot het ISH, biedt het programma Internationale Justitie analytische ondersteuning en coördineert het de activiteiten van AdZG voor ruimere kwesties op het vlak van mensenrechten en internationale justitie. Dit omvat het organiseren van conferenties, onderzoeken, analyses en publicaties.

• Publicaties van AdZG

Het Internationaal Strafhof

Het Internationaal Strafhof (ISH) is de eerste permanente internationale instelling die werd opgericht door een verdrag ter bevordering van het recht en ter garantie van rechtspraak over de zwaarste internationale misdaden. Het ISH belichaamt een grote hoop voor de slachtoffers, die hier een middel zien voor gerechtigheid en schadeloosstelling.

Het ISH is complementair aan de nationale strafrechtbanken. De basisprincipes van het ISH werden vastgelegd onder het Statuut van Rome, een statuut dat geformuleerd werd op 17 juli 1998 tijdens een diplomatische conferentie van gevolmachtigden van de Verenigde Naties (VN) uit 120 staten. Deze vergadering, ook bekend als de Rome Vergadering, werd gehouden omwille van de nood aan een dergelijk instrument als een internationaal strafhof. Deze historische institutie is een geheel onafhankelijke internationale organisatie en is het product van een opkomende consensus binnen de internationale gemeenschap dat straffeloosheid van internationale misdaden onaanvaardbaar is. HetStatuut van Rome ging van kracht op 1 juli 2002 nadat het minimum aantal ratificaties van 60 landen werd bereikt. Op 24 juni 2011 telde het ISH al 116 verdragsstaten, na de ratificatie van Tunesië.

1. Mandaat van het ISH
   Het ISH is het eerste permanent Internationaal Hof. Zijn mandaat bestaat erin de verdachten van de ergste internationale misdaden te vervolgen (volkerenmoord, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden) die werden begaan na de inwerkingtreding van het Statuut (of na de bekrachtiging van het Statuut van Rome door de Staten die het ISH vervoegen na de inwerkingtreding). Tot de inwerkingtreding van het Statuut van Rome, bestonden enkel niet permanente, ad hoc rechtbanken, of rechtbanken met een specifiek mandaat voor de vervolging van misdaden tegen de menselijkheid binnen een bepaalde context.

• Structuur van het ISH
  Het ISH is gevestigd te Den Haag, in Nederland, en bestaat uit vier organen: het Voorzitterschap, de Afdeling voor Zaken, het Kantoor van de Procureur en de Griffie.
   
• Opening van een onderzoek
  De Procureur van het ISH kan een onderzoek openen over de vermoedelijke misdaden die werden begaan in een situatie die werd aangebracht ofwel door de Procureur van de lidstaat, ofwel door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties onder de vlag van Hoofdstuk 7 van het Handvest van de Verenigde Naties, ofwel wanneer de Procureur, op eigen initiatief, beslist een onderzoek uit te voeren.

Momenteel heeft het parket van de Procureur onderzoeken geopend in zes landen: Oeganda, de Democratische Republiek Congo, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Darfoer (Soedan), Kenia en recentelijk in Libië. De eerste situaties werden aangebracht bij de aanklager door de landen zelf; de situatie in Darfoer (Soedan) en Libië werd naar het ICC verwezen door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties op grond van Artikel 13 (b) van het Statuut van Rome en Hoofdstuk 7 van het Handvest van de Verenigde Naties. Het parket van de Procureur heeft ook recentelijk de rechter van het hof de toestemming gevraagd om een onderzoek te openen in de Ivoorkust. Het parket van de Procureur bestudeert tevens de situatie in andere landen zoals Afghanistan, Colombia, Georgië, Guinee, Honduras, Korea, Nigeria, Palestina en Tsjaad, om te bepalen of er misdaden werden begaan en zo ja, of deze onder de bevoegdheid van het Statuut van het ISH vallen, en om desgevallend officiële onderzoeken te kunnen openen in de toekomst.

Website: www.icc-cpi.int