Rwanda 2014 : inzetten op rechtspraak

7 april 2014

Brussel – Op 7 april 1994 barst in Rwanda een genocide los waarbij 800.000 slachtoffers zullen vallen. Vanaf 1996 zet Advocaten Zonder Grenzen (AdZG) zich in om aan de immense behoeften van het land inzake rechtspraak tegemoet te komen: er moeten tienduizenden processen over de genocide worden gevoerd en de juridische sector, die letterlijk gedecimeerd werd, moet opnieuw worden uitgebouwd. Vandaag streeft Chantal van Cutsem, AdZG coördinatrice voor het Grote-Merengebied, naar een doeltreffende en onafhankelijk werkende rechtspraak voor Rwanda.   

Vraag: Al heel snel na de genocide installeerde AdZG een eerste permanente missie in Rwanda. Hoe zou u de situatie op het terrein in die periode beschrijven? 

Chantal van Cutsem: Persoonlijk zou ik zeggen: “ongezien”.  Tienduizenden mensen die van genocide werden beschuldigd, moesten worden berecht, terwijl rechtspraak er volledig vleugellam was. Het grootste deel van de voorzieningen, zoals gevangenissen en rechtbanken, waren vernield en de juridische vertegenwoordigers, zoals advocaten, waren uitgeroeid.  Daarom werden er overal in het land op lokaal niveau zowat 12.000 ‘gacaca’-rechtbanken opgericht. Die velden ongeveer anderhalf miljoen vonnissen.  AdZG ‘monitorde’ overigens vijf jaar lang de werking van deze rechtbanken en hielp bij de opleiding van mensen die uit de bevolking werden gekozen om als ‘rechter’ te zetelen. Onze teams ondersteunden ook de klassieke rechtbanken, gaven opleidingen aan magistraten en verleenden juridisch advies zowel aan vermoedelijke genocideplegers als aan slachtoffers.

Q: Twintig jaar later zijn bepaalde waarnemers, waaronder ngo’s voor de mensenrechten, behoorlijk kritisch voor de Rwandese rechtspraak in de ‘genocideprocessen’… 

CvC: Wat ook het juridische systeem mag zijn, het doel is altijd om tot een rechtvaardige rechtspraak te komen. Daarom moeten de principes voor een eerlijk proces nauwgezet worden nageleefd, zoals een uiteenzetting door beide partijen, maar ook een beslissing door de rechterlijke macht binnen een redelijke termijn.  Een aantal mensen zit inderdaad nog steeds preventief in hechtenis. Zij wachten op een vonnis, vaak in beroep. Er zijn trouwens ook slachtoffers die nog op een vorm van schadeloosstelling wachten.

Q: Wat is, naast de afhandeling van de genocidedossiers, de grootste uitdaging voor het Rwandese gerechtelijke apparaat in 2014? 

CvC: Wij hebben jaren zij aan zij gewerkt met het juridisch personeel, het maatschappelijk middenveld en de rechtszoekenden om bij te dragen aan de uitbouw van een voor iedereen toegankelijke rechtspraak.  We hopen nu dat de Balie van Rwanda en de organisaties uit het maatschappelijk middenveld dat werk voortzetten en een onafhankelijke, eerlijke en kwaliteitsvolle rechtspraak kunnen garanderen.  Als de economische groei die het land momenteel kent, hand in hand kan gaan met de onpartijdigheid en de onafhankelijkheid die inherent zijn aan de rol die iedereen binnen de samenleving te vervullen heeft, zal dat in het voordeel van alle Rwandezen zijn.

Hoofdfoto: De Kigali Memorial Centre ligt op een plaats waar zo’n 250.000 slachtoffers van de genocide begraven zijn © ASF

Published in News

© 2017, Advocaten Zonder Grenzen. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Média Animation asbl