Een advocaat zijn in… Burundi

Meester Isidore Rufyikiri

U bent de Stafhouder van de Balie het Hof van Beroep in Bujumbura, die op dit moment 200 advocaten telt. Wat is uw mening over de functionering van justitie in uw land?

Justitie in Burundi is niet onafhankelijk, wat in strijd is met onze grondwet. De hoge Raad van de Magistratuur wordt grotendeels geleid door de uitvoerende macht. Rechters en magistraten worden eerder aangenomen omwille van hun lidmaatschap bij de heersende partijen dan omwille van hun competenties of verdiensten. Het gevolg is dat er tijdens delicate rechtszaken van politieke moorden, foltering door vertegenwoordigers van de staat, of het in hechtenis nemen van opposanten, journalisten of verdedigers van Mensenrechten, zich de mogelijkheid voordoet dat een magistraat handelt naar eigen goeddunken. Dat kan gaan van het vrijspreken van verantwoordelijken van misdaden tot de entourage van het slachtoffer in hechtenis nemen. Een ander belangrijk fenomeen is dat de functionering van de magistratuur belet wordt door corruptie.

We kunnen ervan uitgaan dat de werkomstandigheden van een advocaat in die context erg bemoeilijkt worden?

Natuurlijk, net omwille van het ontbreken van de noodzakelijke rechtsregels die justitie in Burundi zouden moeten leiden. Dit gezegd zijnde blijf ik een optimist. Deze actuele situatie is niet meer dan een “kinderziekte”, zelfs al duurt die al enkele jaren. Dit zal veranderen als ons land bestuurd wordt door een overheid die meer gevoel heeft voor de staat en een goed bestuur (Noot: de volgende parlementsverkiezingen nemen plaats in 2015). In de huidige situatie zijn de werkomstandigheden van mijn collega’s die werken aan delicate rechtszaken waarbij leden van de overheid, de politie of het leger betrokken zijn, erg moeilijk. Voor hen zijn de risico’s op intimidatie, bedreigingen en gevangenschap reëel.

U spreekt nu voornamelijk over delicate rechtszaken. Maar hoe zit het met de toegankelijkheid van het gerecht voor de rechtzoekenden?

Weet u, iedereen in Burundi is zich bewust van de corruptie die zich afspeelt onder de magistraten. Voeg daar het niveau van armoede van de populatie aan toe en dan zal u zeer snel begrijpen dat justitie voor het merendeel van de Burundezen ontoegankelijk blijft. Een advocaat wordt beschouwd als een nuttig personage, nodig maar duur. Een belangrijke stap om de situatie te verbeteren is de oprichting van een rechtsmacht die het vertrouwen heeft van iedereen. Men moet aanwervingscriteria hanteren die objectief en transparant zijn, een onafhankelijk orgaan creëren dat de loopbaan van de magistraten kan beheren – en hun onaantastbaarheid kan verzekeren en ten slotte, voldoende autonome financiële middelen toewijzen

U hebt zelf, als advocaat, in hechtenis gezeten voor het verdedigen van bepaalde dossiers.

Inderdaad. Op een gegeven moment, wou ik, op de één of andere manier, van plaats veranderen van magistraat naar advocaat. In 2000, na vier jaar gevangenschap omwille van politieke redenen, werd ik vrijgelaten en besloot ik om het leven verder te zetten in alle mogelijke onafhankelijkheid. Zes jaar later werd ik opgesloten gedurende zes maanden in het kader van een zaak waarin ik een politiek gevangene verdedigde die folteringen onderging. Dankzij mijn interventie werden de folteringen stopgezet. We hadden een gezamenlijke verdediging opgesteld en werden uiteindelijk beiden vrijgelaten. Mijn laatste gevangenschap – acht dagen – vond plaats in de zomer van 2011. Ik nam een publiekelijk standpunt in naar aanleiding van een beslissing van een rechter die het bevel gaf een advocaat in hechtenis te nemen. Dankzij dat – of mede daardoor- ben ik blij dat ik een rechterlijke macht onder dergelijk invloed heb verlaten. Als advocaat wil ik me onafhankelijk voelen en mijn functie passievol kunnen uitoefenen.

Wat is er nodig om de situatie op het vlak van onafhankelijkheid van justitie in Burundi te verbeteren?

Het imago van de Burundese magistraat moet grondig worden veranderd. Daarvoor is de internationale solidariteit onontbeerlijk. Het is van fundamenteel belang dat donoren, de NGO’s en de internationale Balies druk uitoefenen op de Burundese overheid om deze aan te moedigen om gunstige condities te creëren die de onafhankelijkheid van de magistratuur bevorderen. Deze onafhankelijkheid is een garantie voor een sociale en economische stabiliteit die nodig is om buitenlandse investeerders aan te trekken en gerust te stellen. Op het eind van de rekening kan enkel een onafhankelijk rechtssysteem de grieven uit het verleden oplossen en burgeroorlogen voorkomen.

November 2012

Burundi

  • Hoofdstad: Bujumbura
  • Officiële landstaal: Kirundi, Frans
  • Inwoners: 8.575.200
  • Levensverwachting bij de geboorte: 50,40 jaar
  • Alfabetiseringsgraad (vanaf 15 jaar): 51.6%
  • BNP per hoofd (koopkrachtpariteit) : 400 USD
  • Classificatie IMO* : 0.316
  • Regeringsvorm: Republiek

*IMO = Index van de Menselijke Ontwikkeling. Deze in­dex meet de gemiddelde prestaties van een land, opgedeeld in drie categorieën: volksgezondheid (levensverwachting bij de geboorte), kennis (alfabetiseringsgraad), en levenss­tandaard (BMP in koopkrachtpariteit).

 Bronnen: www.undp.org en www.statistiques-mondiales.com

© 2017, Advocaten Zonder Grenzen. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Média Animation asbl