Advocaat zijn in … Oeganda

Meneer Joseph Akwenyu Manoba

Meneer Joseph Akwenyu Manoba is advocaat in Oeganda, een land in Oost-Afrika. Hij werkt er op het advocatenkantoor Murungi, Kairu en co (gespecialiseerd in landaangelegenheden, arbeidsrecht, commercieel recht, mensenrechten en sommige familiale en strafrechtelijke geschillen). Op persoonlijk vlak zet hij zich ook in voor internationale strafrechtelijke justitie. Hij is juridisch adviseur voor de Uganda Victims Foundation, werkt met andere organisaties om rechten van slachtoffers te verdedigen – zoals Human Rights Network of Uganda (HURINET), African Youth Initiative Network (AYINET), etc.

Er zijn ongeveer 2000 actieve advocaten geregistreerd in Oeganda, wat niet veel is voor een land dat ongeveer acht keer groter is dan België en drie keer meer inwoners heeft. Hoe verklaart u dit?

Een mogelijke verklaring is dat het behalen van het Postgraduaat Diploma in Rechtspraktijk, wat noodzakelijk is om toegelaten te worden tot de Balie als advocaat, een serieuze uitdaging is, aangezien er slechts één instelling in het land is die deze specifieke opleiding aanbiedt. Dat belet sommigen ervan om advocaat te worden.

Het aantal gekwalificeerde advocaten is mettertijd toegenomen, maar niet elk van hen oefent het beroep ook effectief uit of pleit voor de hoven en rechtbanken. Sommigen onder hen werken in andere economische branches, bij ngo’s, bedrijven, etc.

Dat gezegd zijnde is het aantal advocaten voldoende om aan de huidige vraag te voldoen. De enige uitdaging is dat de meeste advocaten niet in landelijke gebieden gevestigd zijn omdat de meeste mensen het zich daar niet kunnen veroorloven om te betalen voor juridische diensten. Vele advocaten vestigen hun praktijk dan ook in stedelijke gebieden, wat de toegang tot justitie in Oeganda’s landelijke gebieden bemoeilijkt. Sommige ngo’s verlenen juridische diensten in zulke gebieden om lacunes op te vullen. Zo heb ik bijvoorbeeld eens gewerkt met het Juridische Bijstandsproject van de Uganda Law Society. Dit project wil de meest behoeftige mensen gratis juridische hulp verlenen in verschillende delen van het land door hen te vertegenwoordigen voor de rechtbank, het verstrekken van juridisch advies en bewustmakingsactiviteiten.

Advocaten genieten veel aanzien in Oeganda. Niettemin is het nog steeds moeilijk om rond te komen, zeker voor jonge advocaten.

Het is erg gesteld met de economie dezer dagen, en de meeste mensen kunnen zich geen juridische diensten veroorloven. Vaak doen wij ons werk in de veronderstelling dat we betaald zullen worden aan het einde van de zaak – maar dat kan soms wel zeven jaar later zijn. In praktijk ontvangen we niet altijd onmiddellijk het geld voor onze mandatering, ook al vereist de regelgeving dat we gemandateerd zijn vooraleer we een zaak opstarten. Maar cliënten komen naar ons in grote nood. Voor hen is meteen actie vereist. Met zulke uitdagingen is het moeilijk om rond te komen, zeker voor jonge advocaten. Advocaten worstelen met hun verplichtingen om de huur te betalen voor hun kantoor, hun personeel, etc., om nog maar te zwijgen over hun familiale verplichtingen.

Rechters hebben veel macht in het Angelsaksische rechtssysteem…

Inderdaad, in Oeganda is het rechtssysteem gebaseerd op het Engelse common law dat de rechter uitgebreide bevoegdheden geeft om beslissingen te nemen en de procedure te sturen. De rechter is “koning”. Een rechter moet je aanspreken met “My Lord” – hij kan kwaad worden als je hem met “Your Honour” aanspreekt want dit wijst op een lagere rang. Sommige rechters hebben niet dezelfde achtergrond als een advocaat. Ik hoorde van sommige advocaten dat de rechter dossiers naar hen gooide. Maar in het algemeen is er een wederzijdse vorm van respect. Ons beroep geniet een hoge graad van onafhankelijkheid.

Hebt u zich ooit bedreigd gevoeld in de uitoefening van uw beroep?

Ik ben nooit bedreigd geweest. Ik heb al eens anonieme telefoontjes gekregen waarbij het stil bleef aan de andere kant van de lijn. Maar ik ken gevallen waarbij advocaten bedreigd werden – beschoten, geslagen, of met een geweer op hen gericht. Als de persoon aan de andere kant het gevoel krijgt dat je hem veroordeeld kunt krijgen voor een misdrijf, kan hij zich wreken, je bedreigen, je leven in gevaar brengen, etc. Ik herinner mij dat AdZG mij ooit vroeg om een geval van marteling te behandelen waarbij we een particuliere procedure zouden opstarten en daarbij de individuen vervolgen die de AdZG-cliënt gemarteld hadden. Ik heb de vraag afgewezen omdat ons land geen beschermingswet heeft en omdat AdZG een ontoereikende vergoeding voorzag voor mij om mij te engageren, vooral omdat de betrokkenen in die gevoelige zaak militairen waren.

Wat trok u aan in de advocatuur?

Ik dacht dat het goed zou zijn om advocaat te zijn, dus ging ik ervoor. Eerst dacht ik eraan om fiscaal advocaat te worden om zo tonnen geld te verdienen. Na verloop van tijd daagde het mij dat mijn roeping niet in het fiscaal recht lag, maar meer in sociaal recht en mensenrechten, en ik vond voldoening in het bijstaan van arme mensen terwijl ik aan het werken was voor het Juridische Bijstandsproject van de Uganda Law Society. Met het geweld en de wreedheden die begaan worden in Noord-Oeganda raakte ik meer en meer geïnteresseerd in bijstandverlening aan slachtoffers. Ik zie mijzelf meer als een mensenrechtenadvocaat, maar ik doe nog steeds strafrechtelijk, commercieel en ander werk.

Er is nog steeds veel te doen voor de arme gemeenschappen in ons land. Er zijn ook mensen die slachtoffers zijn van misdrijven als marteling maar die maar moeilijk toegang krijgen tot een advocaat. Wij hebben nood aan meer advocaten die zich engageren om de toegang tot juridische diensten te verbeteren.

Januari 2013


Oeganda:

 Hoofdstad: Kampala
Officiële taal: Engels & Swahili
Bevolking: 35 873 000
Levensverwachting bij geboorte: 54.1 jaar
BBP per capita (KKP): 1.124 USD
Gemiddelde aantal jaren scholing: 4.7 jaar
Alfabetiseringsgraad bij volwassenen (15 jaar en ouder): 71.4
HDI* rangschikking: 0.446 (n° 161 van 187 landen)
Staatsvorm: Republiek
Advocaten: 2,000 (1 voor elke 17,250 inwoners)
Aantal advocaten in de hoofdstad: tussen 95% en 100%
Balies: 1
Hoven van beroep: 1
* HDI = Human Development Index, gebruikt om landen te rangschikken, gebaseerd op drie dimensies: gezondheid/levensduur (levensverwachting bij geboorte), kennis en opleiding (alfabetiseringsgraad bij volwassenen), en levensstandaard (BBP per capita bij KKP).

© 2017, Advocaten Zonder Grenzen. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Média Animation asbl