Advocaat zijn … in de DR Congo

Meester Sylvestre Bisimwa

Meester Sylvestre Bisimwa, licentiaat in de rechten aan de Universiteit van Burundi, werd geboren in 1963 te Bukavu, in het oosten van de DR Congo. Hij is lid van de balie van Bukavu sinds 1995 en lid van de Raad van de Rechterlijke Orde. Hij heeft zich gespecialiseerd in mensenrechten en internationaal strafrecht.

Wat is de voornaamste uitdaging waarmee justitie te maken heeft in de DR Congo?

Vooral het lage budget dat wordt toegekend aan justitie: dit heeft negatieve gevolgen voor de werking en kwaliteit van het gerecht. De gerechtelijke instanties komen eigenlijk niet tegemoet aan de verwachtingen van de bevolking, die op zoek is naar gerechtigheid. Neem nu de massamisdaden die hier in de provincie Zuid-Kivu gepleegd werden. De daders zijn geïdentificeerd en de bewijzen zijn er, maar de procureur kan zich niet naar de plaats van de misdaad begeven wegens een gebrek aan transportmiddelen. Het gevolg van deze situatie is straffeloosheid. De afgelegenheid en de isolatie van de rechtsgebieden zijn een andere uitdaging. Bepaalde plaatsen zijn enkel met het vliegtuig bereikbaar.

U stelt dat de beulen de wet maken …

Laat het ons zo zeggen: de inspanningen van de Congolese autoriteiten en de steun van de internationale gemeenschap maken het mogelijk om het niveau van de straffeloosheid in te perken, maar de Congolese staat moet absoluut meer deelnemen en haar woorden omzetten in daden. Zo moeten de hindernissen die de goedkeuring belemmeren van belangrijke wetten, zoals de uitvoeringswet van het Statuut van Rome (oprichtingsakte van het Internationaal Strafhof), worden weggewerkt. De misdaden tegen de menselijkheid en de oorlogsmisdaden die gepleegd werden voor de goedkeuring van het Statuut in 2002 zouden kunnen worden berecht door een gespecialiseerd Hof, maar de wet die dit Hof moet oprichten wordt nog steeds geblokkeerd.

In veel landen gaat armoede samen met een moeilijke rechtstoegang …

De armsten zijn inderdaad vaak niet op de hoogte van hun rechten. Er is ook het financiële obstakel. Om een dossier te openen in de DR Congo, moet er ongeveer 20 Amerikaanse dollar worden neergeteld, wat al zeer veel is voor een arme rechtzoekende. Nochtans, of het nu gaat om de boer wiens land wordt afgenomen of om de werknemer die onterecht door zijn werkgever wordt ontslagen, door je rechten op te eisen kan armoede vermeden worden. Op het gebied van internationaal strafrecht, zal de strijd tegen de armoede gebeuren via een gerechtelijke uitspraak om zo de gestolen goederen terug te geven aan hun eigenaars.

Werd u reeds bedreigd als verdediger van de mensenrechten?

Ja, tussen 2005 en 2006. Als coördinator van het netwerk van mensenrechtenverenigingen uit Zuid-Kivu Radhoski werd ik bedreigd door de rebellen. Er heeft een illegale huiszoeking plaatsgevonden in het bureau van het netwerk en enkele van mijn collega’s werden aangehouden en gefolterd. Vandaag ben ikzelf niet bezorgd over bescherming maar voor een aantal van mijn confraters die worden bedreigd is dat niet het geval. Mijn ervaring heeft me geleerd dat het respecteren van de deontologie, waaronder de rechten van de beschuldigden, het mogelijk maakt het risico op bedreigingen en op andere vervelende ervaringen die verbonden zijn aan de bescherming in te perken.

Als lid van de “pool” AdZG-advocaten in Oost-Congo, krijgt u specifieke opleidingen die worden georganiseerd door AdZG. In welke mate zijn deze trainingen nuttig voor u?

Dankzij deze opleidingen kunnen we niet alleen onze kennis uitbreiden over het internationaal strafrecht, het Statuut van Rome of de bescherming van bijvoorbeeld slachtoffers en getuigen, maar ook kunnen we onze professionele bevoegdheden versterken inzake verhoren of pleidooien.

Waar haalt u de motivatie om als advocaat te werken?

In elke samenleving zijn er mensen nodig die zich wijden aan de strijd voor de mensenrechten want het is mogelijk om de situatie te veranderen. Erin slagen om een persoon vrij te krijgen die onterecht werd aangehouden of een folteraar te laten veroordelen, is een bron van voldoening.

Ik verleen reeds zeven jaar bijstand aan slachtoffers van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Ik stel vast dat het voor hen het belangrijkst is dat een rechterlijke beslissing het onrecht erkent dat hen werd aangedaan en dat de schuldige wordt veroordeeld. Pas daarna komt de kwestie van schade en vergoedingen.

Advocaat zijn betekent voor mij me ten dienst stellen van de personen wiens rechten zijn geschonden en die nood hebben aan justitie, maar die niet staat zijn om toegang te hebben tot justitie (in het bijzonder om de kosten van advocaten te betalen). Het is het hoofd bieden aan de beulen die de macht en het geld hebben. Ik weet dat ik niet alleen ben in deze strijd: er zijn nog andere organisaties zoals AdZG.

Juni 2013

Maître Sylvestre Bisimwa

© 2017, Advocaten Zonder Grenzen. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Média Animation asbl