• Kantoren: 1 centraal bureau te Bujumbura, 4 gedecentraliseerde bureaus te Gitega, Ngozi, Makamba en Rumonge
• Oprichtingsdatum: 1999
• Team: 4 expats, 31 lokale medewerkers en 15 meewerkende advocaten
• Doel: bijdragen tot een betere rechtstoegang voor kwetsbare personen
• Financiering: Belgisch Ministerie van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking, Department for International Development (DFID)

Context

Burundi is sinds 1962 onafhankelijk en heeft de laatste decennia machtsstrijd en geweldscycli doorstaan die in 1993 tot een culminatie kwamen in een burgeroorlog. Na lange onderhandelingen en een overgangsperiode tussen 2002 en 2005 werden in Burundi in 2005 voor het eerst democratische verkiezingen gehouden. Deze laatste werden als vrij en onafhankelijk uitgeroepen door zowel nationale als internationale observatoren en zorgden voor grote hoop bij de meerderheid van de bevolking.

De eerste legislatuur heeft de verwachtingen echter niet ingelost. Burundi blijft één van de armste landen ter wereld (op de 174ste plaats op 182 landen op de Index 2007 van de menselijke ontwikkeling), met respectievelijk 70% en 90% van de bevolking die onder de armoedegrens en van de overlevingslandbouw leeft.

Het politieke landschap lijdt, ondanks de integratie in de politiek in 2009 van de laatste rebellengroep – de Forces de Libération Nationales (Nationale BevrijdingsKrachten) –, onder een terugkerende instabiliteit met talrijke spanningen en verdeeldheid binnen de partijen. De Rechtsstaat is nog niet stevig gevestigd en er worden regelmatig ernstige schendingen van de mensenrechten vastgesteld (schending van het recht op leven, het recht op fysieke integriteit, het recht op samenkomen en vrije meningsuiting, seksueel geweld, enz.). Deze schendingen worden gevoed door het feit dat er ongeveer 100.000 lichte wapens in omloop zijn.

De administratie van het gerecht blijft problematisch (vermenging van politieke en uitvoerende macht, gebrek aan middelen en bekwaamheden van de gerechtelijke autoriteiten, beperkte toegang voor kwetsbare bevolkingen, corruptie, overbevolkte gevangenissen, onrechtmatige voorlopige hechtenis, enz.) en het vertrouwen van de bevolking in de goede werking ervan is beperkt, wat maakt dat er regelmatig wordt teruggegrepen naar het "volksrecht". Daarenboven moeten de traditionele rechtsmechanismen, voorzien in het Arusha-akkoorden, nog steeds worden voorzien. Er is echter één grote stap vooruit geboekt op juridisch vlak: de Burundese autoriteiten hebben een nieuwe Strafwetgeving opgesteld die de strijd tegen internationale misdaden, zoals misdaden tegen de menselijkheid, genocide en oorlogsmisdaden, bekrachtigt. Deze wetgeving veroordeelt tevens foltering en brengt de afschaffing van de doodstraf.

Ondanks alle uitdagingen, is Burundi op weg naar democratie.

Programma's

AdZG wil bijdragen tot een betere rechtstoegang voor kwetsbare bevolkingsgroepen en een betere juridische en gerechtelijke opvolging.

Hiertoe concentreert AdZG haar interventies op:

• Juridische bijstand: de bevolking kan beroep doen op juridisch advies van advocaten en juristen in de vier wetswinkels (Bujumbura, Gitega, Ngozi en Makamba), tijdens juridische karavanen en bezoeken op de plaats van hechtenis.
• Juridische bijstand voor de meest kwetsbaren: de kwetsbare bevolkingen genieten van de bijstand van een advocaat voor de behandeling van hun dossier in de voorgerechtelijke en gerechtelijke fase voor de volgende geschillen: minderjarigenrecht, seksueel geweld, grondrecht, foltering, onrechtmatige hechtenis en fundamentele vrijheden.
• Sensibilisering van de bevolking op het vlak van recht: AdZG voorziet aanspreekpunten in de gemeenschappen die hun medeburgers kunnen sensibiliseren voor seksueel geweld en de problematiek rond foltering, met doorverwijzing naar onze structuren of deze van onze partners voor de opvolging.
• Versterking van de capaciteiten van de advocaten en Balie: AdZG werkt nauw samen met de advocaten en de Balie om hun capaciteiten te versterken en bij te dragen tot een doeltreffende billijke rechtspraak. AdZG biedt theoretische en praktische vormingssessies aan de advocaten over thema's die verbonden zijn aan specifieke geschillen (foltering, seksueel geweld, vrijheid, deontologie, enz.). AdZG levert verder institutionele en organisatorische bijstand aan de Balie opdat deze een onvermijdelijke acteur zou worden op gerechtelijk en sociaal vlak in Burundi. AdZG werkt samen met de Balie aan de voorziening van een duurzaam systeem voor juridische bijstand dat kan worden ondersteund door de overheid en de internationale gemeenschap.
• Pleidooi: AdZG blijft pleiten voor de toepassing van de Strafwetgeving die in 2009 werd uitgevaardigd en neemt deel aan de werken voor de invoering van de Nieuwe Wetgeving voor Strafprocedure, de Grond-wetgeving en de bekrachtiging door Burundi van het 2de facultatieve protocol van het Verdrag tegen Foltering.

AdZG beperkt haar actie tot de gevallen die betrekking hebben op één van de volgende geschillen:

• Grondrecht
• Foltering
• Seksueel geweld
• Onrechtmatige voorlopige hechtenis

Archieven

• Geschillen van 1993: in 1999 lanceerde AdZG een programma voor rechtsbijstand voor de gerechtelijke verdediging van slachtoffers en beschuldigden van de massamoorden tijdens de crisis van 1993. In 2006 erfde AdZG alle dossiers van het Kantoor voor de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten over de geschillen uit deze crisis. AdZG heeft daarna een database samengesteld waarin alle dossiers werden opgenomen om zo een geheugen van de gerechtelijke behandeling van deze geschillen op te maken. Er moeten debatten over de mechanismen van een overgangsjustitie worden voorzien. De herlancering hiervan zal het in 2010 of 2011 eventueel nodig maken deze database te actualiseren.

Links

• Publicaties van AdZG
• http://www.bi.undp.org/documents/CPD202010-2014.pdf
• www.fao.org