ASF in de Democratische Republiek Congo

  • Kantoren: 1 centraal bureau in Kinshasa, 2 provinciebureaus in Bukavu en Bunia
  • Oprichtingsdatum: 2002
  • Team: 1 expat en 10 nationale medewerkers
  • Contact: gdurdu@asf.be

Context

Ondanks de democratische verkiezingen in 2006 en 2011, heeft de DRC het moeilijk om zich aan de cyclus van conflicten te onttrekken en zich verder te ontwikkelen volgens de principes van een goed bestuur. In het oosten van het land zijn er conflicten die onophoudelijk bekoelen en weer oplaaien. Ze gaan gepaard met opeenvolgende vredesakkoorden, wisselende bondgenootschappen en uiteenlopende eisen van nationale (waaronder M23 en Mai-Mai) en buitenlandse gewapende groeperingen. Deze gevechten liggen ten grondslag aan ernstige en massale schendingen van de mensenrechten. Ze veroorzaken bovendien grote volksverhuizingen, waardoor de economische en politieke onzekerheid verder toeneemt.

Er worden nog altijd heel wat wetten uitgewerkt die zich in een meer of minder gevorderd stadium bevinden, zoals deze over de toepassing van het Statuut van Rome, de bescherming van mensenrechtenverdedigers, de juridische bijstand/rechtshulp en de hervorming van het beroep van advocaat.

Positief zijn het verbeterde statuut van de magistraten, de oprichting van vele vredegerechten en de maatregelen ter bestrijding van seksueel geweld. De bevolking heeft het nochtans moeilijk om justitie te vertrouwen of om er gewoonweg toegang tot te krijgen wegens de veel te hoge kosten. Dit is onder meer te wijten aan de algemeen verspreide corruptie in de sector, de al te lange procedures en het lage percentage vonnissen dat wordt uitgevoerd (slechts 4% tot 8% van de beslissingen wordt toegepast).

In 2012 werden twee belangrijke programma’s voor de hervorming van justitie doorgevoerd , gefinancierd door de Europese Unie. ASF is verantwoordelijk voor de uitwerking van één ervan, namelijk het project Uhaki Safi – “goede justitie” in Swahili – voor het ministerie van Justitie, in samenwerking met de ngo RCN Justice et Démocratie en een onafhankelijke beheerseenheid. Dit project omvat de provincies Noord- en Zuid-Kivu en het district Ituri.

ASF4

Porjecten van ASF in de DR Congo

Rechtstoegang

In de provincies Noord- en Zuid-Kivu en het district Ituri vinden activiteiten plaats die de band tussen de bevolking en justitie moeten herstellen zodat rechtspraak aanschouwd wordt als een geweldloos middel om conflicten op te lossen.

  • wetswinkels
  • ondersteuning van de Balies van Bukavu, Goma en Bunia
  • rechtsbijstand aan mensen in voorlopige hechtenis en slachtoffers van seksueel geweld
  • mobiele rechtbanken
  • advocacy via de publicatie van studies

Strijd tegen de straffeloosheid van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid

Sinds de oorlog in 1996 wordt de DR Congo geplaagd door een reeks conflicten die al aan meer dan 4 miljoen burgers het leven hebben gekost en die geleid hebben tot de gedwongen verhuis van miljoenen mensen. De Congolese burgers bevinden zich hierbij in de frontlinie en worden het slachtoffer van afpersing door zowel nationale en internationale gewapende groepen als door het Congolese leger. Oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid blijven vaak ongestraft in de DRC. Daarom werkt ASF samen met haar lokale partners aan tools om tegemoet te komen aan de juridische noden van de getroffen gemeenschappen.

  • vorming van advocaten
  • capaciteitsopbouw van lokale ngo’s die met de slachtoffers werken
  • rechtsbijstand aan de slachtoffers voor de Congolese nationale gerechtshoven
  • rechtsbijstand aan de slachtoffers voor het Internationaal Strafhof in Den Haag
  • pleiten voor het recht op een eerlijk proces

Deze activiteiten beslaan het volledige land en richten zich voornamelijk op de 6 provincies die het zwaarst getroffen zijn door de gewapende conflicten en het voortdurende geweld: Noord- en Zuid-Kivu, de Oostprovincie, de Evenaarsprovincie, Katanga en Maniema.

Strijd tegen de massale onrechtmatige voorlopige hechtenis

In de DR Congo worden de meeste aangeklaagden in voorlopige hechtenis geplaatst, ze verschijnen niet regelmatig voor een rechter en hebben geen advocaat. De levensomstandigheden in de gevangenissen zijn rampzalig (overbevolking, gebrek aan voedsel en gezondheidszorg). ASF wil hun rechtstoegang garanderen en een nationale strategie uitbouwen

  • bewustmaking en informeren van de gedetineerden
  • bewustmaking en informeren van de actoren in de juridische sector (magistraten, advocaten, maatschappelijk middenveld, ministerie), de actoren in de sector van ontwikkelingssamenwerking en de universitaire wereld rechtsbijstand voor gedetineerden, waarbij vrouwen en minderjarigen voorrang krijgen
  • capaciteitsopbouw van de Nationale Orde van Advocaten (ONARDC) en de 4 actieve balies (Kinshasa Gombe, Kinshasa Matete, Matadi, Mbandaka) om een systematische en kwaliteitsvolle rechtshulp in te voeren en te beheren voor mensen in voorlopige hechtenis
  • uitbreiding van de technische vakkennis van de advocaten die rechtsbijstand verlenen (opleiding, coaching, ontwikkeling van vademeca)
  • symbolische procesvoering

Die activiteiten worden gevoerd in Kinshasa, de Evenaarsprovincie en Beneden-Congo.

Strijd tegen foltering en onmenselijke en vernederende behandelingen

Dit project wordt geleid door ASF, in samenwerking met het Gezamenlijk Bureau van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten (BCNUDH) en omvat volgende twee activiteiten:

  • bewustmakingsworkshops rond de nieuwe wet van 2011 die foltering strafbaar maakt
  • rechtsbijstand aan slachtoffers van foltering

Bescherming van mensenrechtenverdedigers (MRD)

Dit programma wordt gevoerd in verschillende landen, waaronder de DR Congo, Burundi en Oeganda, waarbij een aantal activiteiten centraal staan:

  • rechtsbijstand voor MRD en hun familie (onder meer de vertegenwoordiging van de broers en zussen van de Congolese activist Floribert Chebeya in het kader van het proces na zijn dood)
  • Advocacy acties over de situatie van de MRD
  • bescherming van MRD in gevaar
  • opleiding van advocaten over de bescherming en bijstand aan MRD
Foto’s © ASF/G.Van Moortel

Bekijk alle recente artikels en publicaties over Democratische Republiek Congo.

© 2017, Advocaten Zonder Grenzen. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Média Animation asbl