Economische, sociale en culturele rechten

“… Het ideaal van de vrije mens, vrij van vrees en gebrek, kan slechts worden verwezenlijkt indien er omstandigheden worden geschapen waarin een ieder zijn economische, sociale en culturele rechten, alsmede zijn burgerrechten en zijn politieke rechten kan uitoefenen …”
Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten preambule

Wettelijke mechanismen om ervoor te zorgen dat iedereen een waardig leven kan leiden

Schendingen van economische en sociale rechten zijn gewoonlijk het gevolg van een gebrek aan politieke wil, nalatigheid en/of discriminatie. ASF wil met zijn programma inzake economische en sociale rechten meewerken aan een tendensommekeer door de rechtsstaat te gebruiken om alle mensenrechten van iedereen in de maatschappij te beschermen, vooral van mensen in kwetsbare situaties.

De afdwingbaarheid van economische en sociale rechten hangt nog steeds nauw samen met de hoeveel macht een persoon of gemeenschap heeft in de samenleving. Daarom is de aanpak van ASF er in de eerste plaats op gericht om mensen juridisch mondiger maken. Dit is een duurzame sociaal-juridische aanpak die systeemveranderingen promoot via mensen en gemeenschappen die hun rechten kennen en ze via rechtsmiddelen kunnen opeisen.

 “Eenieder heeft recht op een levensstandaard, die hoog genoeg is voor de gezondheid en het welzijn van zichzelf en zijn gezin, waaronder inbegrepen voeding, kleding, huisvesting en geneeskundige verzorging en de noodzakelijke sociale diensten, alsmede het recht op voorziening in geval van werkloosheid, ziekte, invaliditeit, overlijden van de echtgenoot, ouderdom of een ander gemis aan bestaansmiddelen, ontstaan ten gevolge van omstandigheden onafhankelijk van zijn wil” (Universal Declaration of Human Rights, artikel 25.1)

Economische en sociale rechten omvatten:

  •  Recht op arbeid en recht op werk, in het bijzonder billijke en gunstige arbeidsvoorwaarden, bescherming tegen dwangarbeid of verplichte arbeid en het recht om vakverenigingen op te richten en er zich bij aan te sluiten. In Tunesië werkt AdZG samen met maatschappelijke organisaties om te pleiten voor billijke lonen, tegen discriminatie van vrouwen wat betreft toegang tot werk en verloning, en tegen duidelijke schendingen van het recht op arbeid en de rechten op de werkvloer.
  • Recht op onderwijs door er onder meer voor te zorgen dat het lager onderwijs kosteloos en verplicht is, dat onderwijs voldoende beschikbaar, toegankelijk, behoorlijk en aangepast is aan eenieder. In Burundi heerst er in het onderwijssysteem nog steeds racisme tegenover kinderen van de Batwa-gemeenschap, wat leidt tot ernstige ongelijkheid in de toegang tot en de kwaliteit van hun onderwijs. Die discriminatie leidt tot beperktere professionele mogelijkheden en houdt een vicieuze cirkel van armoede in stand. AdZG werkt met leden van de Batwa-gemeenschap zodat ze hun rechten begrijpen en ook opeisen.
  • Recht op een zo goed mogelijke gezondheid: Houthakkersbedrijven beloven gemeenschappen in het regenwoud van het Congobassin in de DR Congo ziekenhuizen en diensten in ruil voor ontginningsrechten maar komen hun contractuele verplichtingen niet na. AdZG werkt met die gemeenschappen om ervoor te zorgen dat de overheid de bedrijven ter verantwoording roept voor het niet naleven van hun contractuele verplichtingen.
  • Recht op adequate huisvesting, water en sanitaire voorzieningen waaronder bescherming van eigendom en bescherming tegen gedwongen uitzetting. In Oeganda bijvoorbeeld weten de meeste mensen niet dat volgens het amendement op de ‘Land Act’ (wet inzake grondeigendom) uit 2004, de toestemming van de echtgenote vereist is voor iedere transactie van familiale gronden.  Jammer genoeg is het gebruikelijk dat mannen meestal de beslissingen nemen, vooral in traditionele systemen van grondeigendom. Hierdoor, en door het uitsluiten van vrouwen bij erfenissen, zijn vrouwen vaak niet in staat om hun recht op adequate huisvesting te bewerkstelligen. AdZG steunt rechthebbenden om hun rechten te kennen, op te eisen en te verdedigen.
  • Recht op een behoorlijke levensstandaard waaronder het recht op voeding:  Wanneer houthakkersbedrijven het regenwoud in het Congobassin verwoesten, steekpenningen gebruiken om kapvergunningen te krijgen en belastingen ontduiken om hun winsten te maximaliseren, wordt het recht van de woudbewoners op een behoorlijke levensstandaard, inclusief voldoende voeding, geschonden alsook hun recht om niet te worden beroofd van hun eigen bestaansmiddelen. AdZG-advocaten werken met die gemeenschappen om hun rechten tegen dergelijke misbruiken te verdedigen.

Klik hier voor meer informatie over het ASF programma “Economische en sociale rechten” (Pdf in het Engels).

ASF is lid van ESCR-Net, van het Women and ESCR working group en van het ETO Consortium.  

Globalisation & Justice

Het programma economische en sociale rechten van AdZG ontstond uit het “Globalisation and Justice”-project (2007-2009). Dit was een Europese sensibiliseringscampagne die tot doel had de kennis en interesse van advocaten op vlak van de onderlinge economische afhankelijkheid tussen de EU en ontwikkelingslanden en de gevolgen daarvan voor rechthebbenden in het zuidelijk halfrond te vergroten.

Bekijk alle recente artikels en publicaties over economische, sociale en culturele rechten. 

Women returning from a work day at the field, Walungu, DR Congo © ASF - Claude Maon

© 2017, Advocaten Zonder Grenzen. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Média Animation asbl